140 Lat Rady Gminy

W latach przebudowy monarchii austriackiej wykształciły się nowe zasady zarządu krajem i funkcjonowania administracji w Galicji. Przede wszystkim nastąpiło oddzielenie władz rządowych od władz samorządowych i nowy podział kraju. Administracja samorządowa ukształtowała się w Galicji na szczeblu gminy i powiatu. W 1866 r. galicyjski Sejm Krajowy wydał szczegółową ustawę o gminach i obszarach dworskich. Według tych przepisów, każda wieś, ukształtowana historycznie, niezależnie od swej wielkości tworzyła gminę. Organy samorządu gminnego tworzyły rada gminna i zwierzchność gminna. Rada gminna była organem uchwałodawczym i nadzorczym. W jej składzie znajdowało się od 8 do 36 członków. Do wyborców rady zaliczano mieszkańców przynależnych i uczestników gminy – tych, którzy opłacali podatki bezpośrednie. Ponadto prawo wyboru, już bez względu na wnoszenie podatków, miały osoby z tytułu cenzusu inteligenckiego (duchowni, urzędnicy i ludzie z wyższym wykształceniem).
Na podstawie powyższych przepisów prawnych w Krzeszowicach, podobnie jak i w całej Galicji, odbyły się wybory do rad gminnych. Po ich przeprowadzeniu, 24 kwietnia 1867 r. odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Gminy Krzeszowice. W jej skład wchodzili: Jacenty Bogacki (wójt gminy), Antoni Bauman, Edward Majewski, Józef Kosobucki, Piotr Kurdziel, Paweł Noworyta, Jan Vogler, Adam Bogacki, Franciszek Piętakiewicz (zastępca wójta), Kasper Zięba, Ludwik Szopski. Podjęto pierwsze uchwały:
"Tak ukonstytuowanej Radzie, przedłożył Wójt Jacenty Bogacki konieczność obmyślenia funduszów na pierwotne potrzeby kancelarii; Radny Kasper Zięba wniósł następnie, by nadwyżka zapłaty dla kominiarza tutejszego Grzesiewicza od każdego wycierania komina po 5 centów ustanowionej na potrzeby Gminne obrócona została."

Jednym z najważniejszych zadań, jakie stanęło przed krzeszowickimi radnymi, było zapewnienie funduszy na bieżącą działalność. Do połowy lat osiemdziesiątych XIX w. radnym udawało się równoważyć budżet, a nawet zapewnić nadwyżki. Deficyt budżetowy pokrywano dodatkami do podatków. W latach dziewięćdziesiątych wydatki były przeznaczane na: rozchód […] Naczelnika gminy, spłatę rzezalni i wydatki, akuszerkę gminną, pisarza gminnego, policjanta, oświetlenie latarni, polowego gminnego, stróża nocnego, oglądacza ciał pośmiertnych, oglądacza bydła, czynsz z kancelaryi gminnej, potrzeby kancelaryjne, koszta podróży w interesie gminy, podatki, dziennik ustaw, wydatki na aresztantów, areszta gminne, asekurację plebańską, koszta sądowe, nieprzewidziane, na odstawienie włóczęgów, nową reformę, pomocnika policyanta, za prowadzenie list pospolitego ruszenia pisarzowi gminnemu. Dochody czerpano z: z rzeźni, czynszu z polowania, dodatku konsumpcyjnego od mięsa, dodatku konsumpcyjnego od wina, za zgrabywanie błota na gościńcu, z taks za oględziny bydła i mięsa. Obok wydatków stałych, pojawiały się również nadzwyczajne. Możemy do nich zaliczyć kwoty przeznaczone na wzniesienie szkoły i budynku gminnego. Na jednym z pierwszych posiedzeń Rady gminy (26 maja 1867 r.) podjęto decyzje o wynajęciu na potrzeby kancelaryjne jednego pokoju w domu naczelnika za roczny czynsz w wysokości 50 złr. Przez cały czas myślano o budowie urzędu gminy. Uroczyste poświęcenie nowego budynku gminy miało miejsce w maju 1906 r. Kolejnym ważnym problemem, przed którym stanęły władze miejscowości była budowa wodociągów. W Krzeszowicach występowały problemy z zapewnieniem mieszkańcom dostępu do wody pitnej. Decyzja o ich budowie zapadła 23 listopada 1901 r. Przez najbliższe kilka lat trwały prace nad przygotowaniem planów budowy, uzyskaniem zgody właścicieli gruntów, przez które wodociąg miał przechodzić oraz zbiegi o zezwolenie władz zwierzchnich. W grudniu 1913 r. starostwo powiatowe w Chrzanowie zezwoliło władzom Krzeszowic na rozpoczęcie budowy. Budowa miała zostać ukończona w ciągu trzech lat. Niestety wybuch I wojny światowej przeszkodził w jej ukończeniu. Wodociąg został ukończony już w niepodległej Polsce. W 1908 r. Rada gminna uchwala imieniem gminy przystąpić do abonamentu telefonów, podpisać deklaracyę i wkład dotyczący ustawiania stojaków. W następnym roku poruszono sprawę ewentualnego oświetlenia tutejszej gminy za pomocą elektryczności, a to z powodu, ze firma „Galicyjskie Akcyjne Zakłady Górnicze w Sierszy” ma zamiar urządzić w Tenczynku na Kopalni „Krystyna” elektrownię, więc przy tej sposobności możnaby z firmą ta traktować o oświetlenie tutejszej gminy o ileby koszta tego oświetlenia nie były znacznie wyższe od dotychczasowych. W 1914 r. powołano komisję, której zadaniem było przeprowadzenie rozmów z władzami elektrowni w Sierszy, dotyczących instalacji oświetlenia elektrycznego w Krzeszowicach. W dalszej kolejności komisja przygotowała plan rozmieszczenia lamp elektrycznych (gminnych miało być 50, a dworskich 6). Koszt oświetlenia elektrycznego ponoszony przez gminę przewidywano na 17 000 koron. Ukończenie tej inwestycji również zostało przerwane przez wybuch wojny.

Radni zgłaszali też różne wnioski. Warto kilka z nich przytoczyć. Już w 1867 r. ks. Ściborowski proponował, by wszelkie muzyki podczas żniw zawieszone zostały, a gdybyż pozwolenie nastąpiło, by tylko termin do 10-tej godziny w święta dozwolony został, oraz by szynkarz podróżnych bez wiedzy wójta nie nocował, a w kilka lat później, aby mieszkający w Gminie, a nie mający zatrudnienia i utrzymania zostali z gminy w drodze przymusowej wydaleni. Uchwała ta ma się rozciągnąć i na żebraków z obcych gmin przychodzących. Swoi zaś żebracy, aby uzyskać jałmużnę winni być zaopatrzeni w znaki blaszane, któremi mają prawo do żebrania w Gminie. Na uwagę zasługuje jeszcze jeden wniosek księdza proboszcza, zgłoszony na posiedzeniu Rady 15 marca 1884 r.:

"Ponieważ bardzo często zdarza się na własne oczy widzieć niesumienne i nieprawidłowe postępowanie z końmi zaprzęgowemi, któremi dowożą do dworca kolejowego kamień i rudę żelazną i te bywają tak niemiłosiernie biczowane i to nie tylko batem, ale nawet znacznem knutem, gdy zaprzęgniętego i przeładowanego wozu ciągnąć nie mogą że nawet ludzkie przeczucie przechodzi litując się nad zwierzętami, przeto chcąc temu zaradzić, i tamę złemu położyć należałoby."

Niestety rada nie podjęła w kierunku żadnych kroków. Inny radny proponował, aby nałogowych pijaków późno w nocy przytrzymanych na fundusz gminy karać.5 maja 1906 r. uchwalono, że wszystkie nowo mające się stawiać domy maja być budowane z materiału ogniotrwałego i kryte ogniotrwale, zaś wszystkie inne budynki muszą być przynajmniej kryte ogniotrwale. Miejscowe władze interweniowały także w sprawach bezpieczeństwa publicznego: "W sprawie petycji ogółu mieszkańców tutejszej gminy, aby z powodu częstych wypadków morderstw i rabunków wydarzających się w ostatnich czasach w tutejszej okolicy – zarządzić większą opiekę i ochronę – uchwalono, aby od 1 lutego b.r. przyjąć drugiego stróża nocnego. Nadto uchwalono odnieść się do CK Starostwa, aby z uwagi na owe wypadki, bliskość granicy, stacyę kolejową, ma miejsce otoczone fabrykami i kopalniami, a więc narażone na wpływ indywidyów z różnych stron świata – poleciło tutejszemu posterunkowi CK Żandarmeryi, aby częściej odbywała patrole ewentualnie, aby wzmocniono tutejszy posterunek."

Krzeszowicka rada wspierała również przedsięwzięcia patriotyczne. 13 maja 1898 r. uchwalono przekazanie 10 zł. na Uroczystości Mickiewiczowskie. W 1906 r. podjęto decyzję o przesłaniu Komitetowi na pomnik Bartosza Głowackiego kwoty 50 koron. Dwa lata później przekazano 20 koron dla akademickiego komitetu dla sprowadzenia zwłok Juliusza Słowackiego do kraju w Krakowie. W 1917 r. Rada uchwaliła przyłączyć się do uroczystych obchodów stuletniej rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki i wydelegować do komitetu obchodów dwóch radnych. Ponadto jednomyślnie przyjęto wniosek radnego Wincentego Kriegseinsena dotyczący zmiany nazwy drogi wrocławskiej, powszechnie zwanej „ul. Chrzanowską” na „ul. im. Tadeusza Kościuszki”.



Łukasz Skalny

 

Ciekawostki z przeszłości

Dawne wierzenia i zwyczaje

Statystyka strony

Użytkowników : 2
Artykułów : 281
Odsłon : 215020

Gościmy

Naszą witrynę przegląda teraz 11 gości