Przeginia

Piwowar, Witos?aw 1392; S?awak 1394; Stanis?aw 1418; Jan, so?tys, Ma?gorzata 1417; Marcisz so?tys 1418; Jan, syn Stanis?awa, Katarzyna 1419; Miko?aj 1420; Maciej zwany Skowronek i Adam zwany Janowicz 1420; Jan, so?tys 1422; Jan, so?tys 1425; Marcin, so?tys 1425; Marcin, so?tys, Ma?gorzata, so?tysina 1428 - 1430; Piotr, syn Andrzeja, student 1440; Wojciech Gomolka, Miko?aj Gomolka, Jan Wnak ?awnicy przegi?scy 1481; so?tys Maciej Hanel, z ?on? Ma?gorzat? 1498; Magdalena Niemcowa dziedziczka po?owy so?ectwa i dziedziczka Magdalena Handlowa 1509; so?tys Jan Przegi?ski i Miko?aj Przegi?ski 1528; El?bieta 1530; Walenty Szygu?a [Sygu?a] 1598; Benedykt Pilas; Bartosz Skra, Marcin Przysiad?o, Wojciech Baran, Tomasz Czajka, Maciej Ro?, Jakub Gwizda?a, Jan Kowal, Ewa Kowal, Jakub Nobis, wjt Wojciech Rog? 1639; Agnieszka Tyliba, Mateusz Tyliba 1648; Wojciech Kurek alias Duda, Jan Glanowski, Sebastian Ro?, Jan Baranik, Jakub Ku?nierczyk 1655; Adam Rog?, wjt i Stanis?aw, nauczyciel 1659; Krzysztof Prz?do 1660; Adam Kolano, Maciej Rozmus, Wawrzyniec Rozmus 1673; Wojciech Kania 1679; Dorota Kaimka, Jan Baranik, Grzegorz Gwizda?a, ?ukasz Piekarz, Jan Ku?nierz, wjt Marcin Rog? 1680; Jadwiga Baran, Jzef Baran, Jan Baran 1683; B?a?ej Maskula, Jan Baranik 1687; Piotr Skra, Jadwig? Rosiwna, Walenty Skra, Marcin Skra, Maciej Skra, Kazimierz Sygu?a, Jan Ku?nierz, Stanis?aw Skra, Szymona Skra, Grzegorz Skra, Wojciech Baranek 1690; Wojciech Baranik 1690 i 1697; Katarzyna Kanionka 1692; Tomasz Ornat, Stanis?aw Wronka, Wojciech Hudzik 1695; Jakub Rogozik, Mateusz Ku?, Sobek Ku?nierczyk, Ambro?y Tyliba, Szymon Kania [karczmarz] 1696; Szymon Kania 1692, 1696, 1697; Marcin Rog? stary wjt, B?a?ej Byczek, Franciszek Sygu?a, J?drzej Rogozik, Regina Kania 1697; El?bieta Felibinta 1699; Mateusz P?giel 1697 i 1703; wjt Franciszek Sygu?a w 1696, 1704; Tomasz Gwizda?a, Wawrzyniec Glanowski, Jan Krawczyk, Wojciech Nowak 1706; Grzegorz Rogozik 1708; wjt Wojciech Sygu?a, Mateusz Rog? 1715; wjt Mariusz Sygu?a, Pawe? Sygu?a 1718; Jan Rogozik, Jan Rog? 1718, 1732; Jan Krawiec, Jan Ro?, Walenty Przypad?o, Wawrzyniec Glanowski, Wojciech Nowak 1732; wjt Pawe? Sygu?a 1732, 1734, 1742; Mateusz Ku?, Piotr Rozmus, Szymon Piekarz, Krzysztof Piekarz, Jan Kania, Mateusz Krawiec 1736; Walenty Krawiec, Jzef Sygu?a, Wojciech Rusek, Agnieszka Sygu?a 1740; Jan Rusek, karczmarz 1742; Walenty Grka, Krzysztof Piekarz, Kacper Sygu?a, Wojciech Sygu?a 1744; Jan P?giel, Szymon Rogo?, Augustyn Hady, Mateusz Pilch, Grzegorz Rog?, Jakub Rog?, Jadwiga Rog?, Miko?aj Kurek, Sebastian Sygu?a, Mateusz Rogozik, Regina Rogozik 1745; Mateusz Krawiec, Mateusz Pilch, Szymon Przypad?o, Tomasz Ornat, Kazimierz Kurek, Miko?aj Kurek, Stanis?aw Kurek, Mateusz Gwizda?a, Wojciech Rogozik 1746; Jan Maszcza?a, Jacek Kania, Wojciech Baran, Szymon Piekarz, Maciej Rozmus 1747; Jacenty Rog?, B?a?ej Kowalczyk, Szymon Kowalczyk, Krzysztof Kowalczyk, B?a?ej Skra, Mateusz Krawiec, Mateusz Mosurek, Maciej Baran, Katarzyna Glanowska, Regina Stachowa, Ma?gorzata Sigulina 1748; Krzysztof Sygu?a, Jan Duda, Szymon Duda, Augustyn Kurek, Walenty Kania, Ewa Kania, Kacper Sygu?a, Wawrzyniec Duda 1749; wjt Mariusz Sygu?a, B?a?ej Skra, Walenty Kania, Piotr Sygu?a, Jan Duda 1750; Agnieszka Gwizda?a, Jakub Kurek, Wojciech Kurek, Tomasz Baranik, Regina Baranik, Salomea Baranik 1753; Walenty Rogozik, Jakub Rogozik, Grzegorz Rogozik, Jadwiga Rogozik, Katarzyna Sygu?a 1755; Piotr Baran, Jzefa Wrona, Tomasz Wrona, Mateusz Baran, Jakub Baran, Andrzej Krawiec, Jan Krawiec, Stanis?aw Rozmus, Piotr Rozmus 1756; Miko?aj Rog? Grzegorz Czaja, Tomasz Glanowski, Grzegorz Glanowski, Kacper Ro?, Walenty Rogozik, Franciszek Sygu?a, Jan Rozmus, Andrzej Pilch 1757; wjt Kazimierz Kurek 1754-1760; Jan Kania, Jakub Baran, Jacenty Kania, Maciej Rogozek, Jan Baran, Tomasz Kurek, B?a?ej Kurek, Sebastian Kurek, Augustyn Kurek 1758; Jzef Szymaszek; wjt Tomasz Bania 1761. (K. Tomczyk, Dzieje wsi i parafii Przeginia)

 
Wydarzy?o si? w 1908 r.

?wi?tokradztwo. 15 czerwca 1908 r. podczas mszy ?w., proboszcz parafii Przeginia, ks. Felicjan Banasi?ski zamierzaj?c udzieli? wiernym komunii ?w. otworzy? tabernakulum i spostrzeg?, ?e nie ma w nim puszki z komunikantami. Po jakim czasie dosz?y do proboszcza wiadomo?ci, ?e jaki? ch?op chcia? na targu w Olkuszu sprzeda? ?ydom puszk? z?ocon?. Zainteresowany t? informacj? ks. uda? do Olkusza i dowiedzia? si? od nich, ?e sprzedaj?cym by? mieszkaniec Su?oszowy, Antonii Kijak. Wkrtce zosta? zatrzymany przez policj? i przyzna? si? do kradzie?y. Nie mog?c sprzeda? puszki, zakopa? j? w lesie w pobli?u cmentarzu. Na pytanie ksi?dza, co zrobi? z komunikantami? odpowiedzia?: zjad?em. Na procesie, ktry toczy? si? 29 pa?dziernika 1908 r. przed s?dem okr?gowym w Kielcach, Kijak nie przyzna? si? do kradzie?y. Jednak wezwani przed oblicze s?du ?wiadkowie udowodnili mu win?. S?d uzna? go winnym i skaza? na pozbawienie wszelkich praw stanu i 4 lata ci??kich robt. (Gazeta Kielecka, R. 38, nr 87)

 
Wydarzy?o si? w 1897 r.

Piorun kulisty w ko?ciele. W czasie przystrajania o?tarza na nabo?e?stwo majowe, wpad? przez okno, od strony zachodniej do ?rodka ko?cio?a piorun, ktry przebieg? po o?tarzach bocznych, po strychu, a nast?pnie wylecia? przez otwarte drzwi na cmentarz przyko?cielny. Tam rozbi? beczk? z wod?, po czym znikn?? w ziemi. W ko?ciele piorun zapali? o?tarz ?w. Jana, poprzebija? mury, zniszczy? organy i wi?zania dachu. Pomimo znacznych szkd, oszacowanych na 3000 rubli srebrnych, nikt z kilkunastu osb przebywaj?cych w tym czasie w ko?ciele nie odnis? obra?e?. (Gazeta Kielecka 1897, R. 28, nr 41)

K. Tomczyk

 
Dzia?o si? 67 lat temu - Bitwa w Przegini
Więcej…
 

Przeginia SanktuariumW odleg?o?ci oko?o 20 km od Krakowa i 10 km od Olkusza znajduje si? stara, ?redniowieczna wie? Przeginia. Wie? ta usadowi?a si? przy najstarszym, mi?dzynarodowym trakcie l?dowym, ??cz?cym Krakw z Wroc?awiem. Nazwa wsi Przeginia jest nazw? topograficzn?, pochodz?c? od pras?owia?skiego s?owa pergybni, co oznacza okolica grzysta. Pierwsza informacja o Przegini pojawia si? ju? 1228 roku. Jest ona zawarta w dokumencie klasztoru imbramowickiego, wystawionego tego? roku przez biskupa Iwo Odrow???, nadaj?cego norbertankom dziesi?ciny z nie zasiedlonych jeszcze, ale ju? kolonizowanych nowizn - czyli rl pozyskiwanych drog? karczunku. Spo?rd okolicznych wsi Przeginia jest najstarsz? miejscowo?ci?. Pobliskie Rac?awice s? wzmiankowane w ?rd?ach w 1325 roku; Czubrowice w 1337 roku; Jerzmanowice w 1335 roku; Gotkowice w 1406 roku; S?spw w 1325 roku; Szklary w 1329 roku; ?azy w 1470 roku.

W czasach ?redniowiecznych i nowo?ytnych Przeginia nale?a?a do ziemi, a nast?pnie do wojewdztwa i powiatu krakowskiego. Przeginia by?a w?asno?ci? monarsz?, tzw. krlewszczyzn? do roku 1377, kiedy to krl Ludwik W?gierski nada? Piotrowi Szafra?cowi, podkomorzemu i wojewodzie krakowskiemu w czasowe posiadanie zamek Pieskowa Ska?a wraz z dobrami, do ktrych nale?a?a te? Przeginia. W XV wieku na skutek dalszych zapisw przez krla zamek i wsie do niego nale??ce przesz?y w dziedziczne, prywatne posiadanie Szafra?cw. Rd Szafra?cw posiada? zamek i klucz dbr Pieskowa Ska?a do 1608 roku, tj. do ?mierci syna i dziedzica Stanis?awa, J?drzeja Szafra?ca, starosty lelowskiego. Po Szafra?cach na krtko kompleks ten nale?a? do Macieja ?ubnickiego, a potem do Micha?a Zebrzydowskiego, kasztelana krakowskiego. W 1655 roku zamek i ca?y klucz obejmuj?cy wsie: Su?oszowa, Przeginia, Wierzbica, Wielmo?a, Milonki, Kalinw, Zadro?e, S?spw, Wol? S?spowsk?, i Wol? Kalinowsk? przej?li od Zebrzydowskich, Wielopolscy, hrabiowie na ?ywcu - Jan Wielopolski, wojewoda krakowski, potem jego syn Jan, kanclerz wielki koronny. Po ?mierci tego ostatniego (1688 r.) zamkiem i kluczem w?ada?a jego ?ona, Anna z Lubomirskich i jej drugi m?? Stanis?aw Ma?achowski. Po nich dziedzicem zamku i dbr by? Franciszek Wielopolski, a po nim Hieronim Wielopolski. W 1783 roku Przegina by?a w?asno?ci? Ignacego Przebendowskiego, ekswojewody pomorskiego, a 1791 roku nale?a?a do Teresy Wielopolskiej, staro?ciny lanckoro?skiej. W 1789 roku w Przegini by?o 109 domw, w tym by? dwr, plebania, wikaria, karczma, 72 cha?upy o jednym gospodarzu, 32 cha?upy o dwch gospodarzach, i jedna bez ogrodu. Wie? liczy?a wwczas 662 ludzi. W 1791 roku mieszka?o w Przegini 662 osoby, a w 1827 zarejestrowanych by?o tu 104 domy i 761 mieszka?cw. Pod koniec XIX wieku ?y?o w Przegini ponad 1000 osb.
Rwnie? przez ca?y wiek XIX Przeginia by?a w?asno?ci? prywatn?. W 1817 roku wie? nale?a?a do hrabiny Su?kowskiej z Wielopolskich. Po niej Przegina by?a prywatn? w?asno?ci? rodziny Mieroszewskich, dziedzicw Pieskowej Ska?y. W 1846 roku w?a?cicielem dbr Pieskowa Ska?a zosta? Sobies?aw Mieroszewski. By? on w?a?cicielem wsi: Su?oszowa, z dwoma folwarkami; Wielmo?a z folwarkiem; Przeginia z folwarkiem; Wola Kalinowska z folwarkiem i Zadro?e. Przegina prywatn? w?asno?ci? Mieroszewskich by?a jeszcze pod koniec XIX wieku.
Po III rozbiorze Polski Przeginia wesz?a w sk?ad Krlestwa Polskiego, b?d?cego pod zaborem rosyjskim. Administracyjnie wie? nale?a?a najpierw do wojewdztwa krakowskiego, powiatu olkuskiego, a od 1837 1845 roku do guberni kieleckiej, potem do guberni radomskiej [1845-1866]. Od 1866 roku ponownie wesz?a w sk?ad do guberni kieleckiej. Do 1867 roku nale?a?a do gminy Pieskowa Ska?a, a potem wesz?a w sk?ad gminy Su?oszowa, do ktrej nale?a?a a? po?owy XX wieku.
W czasie I wojny ?wiatowej Przeginia i okoliczne wsie znalaz?y si? w pasie przyfrontowym. Na skutek dzia?a? wojennych zosta?o zniszczonych i uszkodzonych 25 domw, 30 stod? i 30 chleww. W latach 1918-1939 wie? nale?a?a do wojewdztwa kieleckiego i powiatu olkuskiego. Podczas II wojny ?wiatowej Przeginia nale?a?a do Generalnego Gubernatorstwa, dystryktu krakowskiego. W dniach 17-19 stycznia 1945 roku toczy?a si? bitwa o Przegini?. Poleg?o wwczas 105 ?o?nierzy radzieckich i 12 niemieckich. Zgin??o te? 7 mieszka?cw wioski. Uleg?o zniszczeniu i spaleniu 11 domw i 15 stod?.
Podobnie jak w dawnych czasach, tak?e obecnie Przeginia stanowi du?y okr?g parafialny, licz?cy dzi? 3800 wiernych. Pierwsze, najstarsze ?rd?owe potwierdzenie istnienia parafii i ko?cio?a w Przegini pochodzi z lat 1325-1327. W tym czasie by? tu ko?ci? drewniany, p.w. ?w. Micha?a. W roku 1529 plebanem w Przegini by? Marcin z Olkusza, s?awny astronom, profesor akademii krakowskiej. Bra? udzia? w dziele reformy kalendarza, zwanego gregoria?skim. W XV wieku okr?g parafialny obejmowa? wsie: Przeginia, Olewin, Osiek, Sieniczno, Zederman, Zimnod?, a w 1611 roku Kosmo?w. W tym sk?adzie dotrwa? a? do po?owy XX wieku. Do rozbiorw parafia Przeginia nale?a?a do diecezji krakowskiej i dekanatu Nowa Gra. W latach 1550-1555 ko?ci? w Przegini i inne ?wi?tynie w posiad?o?ciach kanclerza Stanis?awa Szafra?ca zosta?y przez niego pozamieniane na zbory ewangelickie. Katolicy z parafii przegi?skiej nale?eli wwczas do parafii Go?aczewy.
Sanktuarium Zbawiciela w PrzeginiCo sta?o si? z pierwszym, drewnianym ko?cio?em w Przegini nie wiadomo. Zapewne na miejscu pierwotnego ko?cio?a powsta?a obecna ?wi?tynia, ktr? wybudowa? w1662 roku Micha? Zebrzydowski, miecznik koronny, starosta lanckoro?ski i ?niaty?ski. W latach 1902-1908 ko?ci? przegi?ski zosta? gruntownie przebudowany w stylu noegotyckim i powi?kszony. Sto lat p?niej, tj. w 2003 roku ks. bp. ordynariusz Diecezji Sosnowieckiej, Adam ?migielski wyda? dekret, ktrym podnis? ko?ci? parafialny w Przegini do rangi Sanktuarium Naj?wi?tszego Zbawiciela. Zwi?zane jest to, z cudownym obrazem Pana Jezusa Mi?osiernego. Obecnie parafia Przeginia sk?ada si? z 4 wiosek: Zederman, Przeginia, Kogutek i Zadole Kosmolowskie. Parafia nale?y do diecezji sosnowieckiej i dekanatu w Su?oszowej.
W ?redniowieczu i w czasach nowo?ytnych w Przegini, jak prawie w ka?dej parafii istnia? szpital i szko?a parafialna. Nie by? to jednak szpital, lecz przytu?ek ubogich, nazywany przez wczesna ludno?? szpitalem. Pierwsza odnotowana informacja o szpitalu w Przegini pochodzi z 1783 roku. By?o w nim wtedy 7 ubogich. Inne ?rd?o z 1790 roku. podaje na informacje, ?e w szpitalu by?o 2 ubogich.
O istnieniu szko?y parafialnej w Przegini, ?wiadczy Piotr, syn Andrzeja, ktry w 1440 roku by? studentem Akademii Krakowskiej. Jednak pewne informacje o szkole przegi?skiej posiadamy dopiero z I po?owy XVII wieku. S? one zawarte w opisach wizytacji parafii Przeginia. W 1602 roku istnia?a szko?a, ktrej kierownik posiada? dom z ogrodem. Pobiera? one pensje od proboszcza. Pi?tna?cie lat p?niej, tj. 1617 roku wizytator zanotowa?, ?e kierownik szko?y, Stanis?aw, posiada dom bez ogrodu. W 1644 roku odnotowano jedynie, ?e jest w Przegini budynek szkolny. Innym ?rd?em wzmiankuj?cym o szkole w Przegini jest dokument z 1659 roku, wydany przez wjtw parafii przegi?skiej, pod ktrym podpisany jest te? m.in. nauczyciel o imieniu Stanis?aw. Na prze?omie XVII i XVIII wieku szko?a podupad?a. Zosta?a reaktywowana w ko?cu XVIII wieku - w 1790 roku posiada?a 8 uczniw. Po jakim? czasie szko?a ponownie zaprzesta?a funkcjonowa?. Po raz drugi szko?? reaktywowano w 1817 roku, lecz jej dzia?alno?? nie trwa?a d?ugo, bo zaledwie kilkana?cie lat. Ponownie szko?a zacz??a funkcjonowa? w 1912 roku. W roku 1983, po wieloletnich staraniach miejscowej ludno?ci wybudowano w Przegini nowy budynek szkolny. W 1999 roku na skutek reformy o?wiatowej nast?pi?a reorganizacja szko?y podstawowej w Przegini, z o?mioklasowej na sze?cioklasow? szkol? podstawow?. W tym samym budynku szkolnym, w ktrym mie?ci si? szko?a podstawowa funkcjonuje te? Gimnazjum nr 2 im. Jana Paw?a II, do ktrego ucz?szczaj? dzieci z Przegini, Czubrowic i Rac?awic.

W Przegini istnieje wiele organizacji spo?ecznych i kulturalnych. Przed II wojn? ?wiatow? powsta?y takie organizacje spo?eczne jak: Ochotnicza Stra? Po?arna; Orkiestra D?ta; Ko?o Gospody? Wiejskich; K?ko Rolnicze. Gdzie? od lat 50. do 80 ubieg?ego wieku istnia?a w Przegini Gmina Sp?dzielnia Samopomoc Ch?opska. W latach 60. ubieg?ego wieku za?o?ono we wsi Ludowy Zesp? Sportowy i wybudowano boisko do pi?ki no?nej. Od kilkunastu lat istnieje m?odzie?owy zesp? artystyczny Soko?y. Jest we wsi Dom Ludowy, biblioteka, istnieje o?rodek zdrowia, nowa remiza stra?acka, apteka, budynek szkolny. Wie? posiada wodoci?g, gazoci?g, sie? telefoniczn? i kanalizacyjn?.
W latach 1950-1954 Przeginia by?a siedzib? gminy; w latach 1954-1973 Gromadzkiej Rady Narodowej. Ponownie gmina w Przegini by?a w latach 1973-1975. Od 1975 roku, wie? wesz?a w sk?ad gminy Jerzmanowice-Przeginia. Jest drug? co do wielko?ci miejscowo?ci? w gminie. Liczy ok. 2300 mieszka?cw (dane z 2006 r.) .


Kazimierz Tomczyk

 
«pierwszapoprzednia12następnaostatnia»

Strona 2 z 2

Ciekawostki z przesz?o?ci

Dawne wierzenia i zwyczaje

Statystyka strony

Użytkowników : 2
Artykułów : 282
Odsłon : 144245

Go?cimy

Naszą witrynę przegląda teraz 4 gości